پس بر اين [ 240 ] تقدير ارادهء جنگ و جدال و داعيهء حرب و قتال با اين دليران بهرام خصال خياليست محال . تصور صورتى است بلا شبح و مثال . مبادا كه باقتضاى طبع سركش و آرزوى نفس آتش وش خود عمل نمائى و صفت عجب و خودپسندى بر خاطرت استيلاء يافته به اغوا و اغراى شيطان بمقابل ايشان در آئى كه بىشائبهء شك و ريب قضيه‌اى از عالم غيب روى خواهد نمود و سمت بليه‌اى وقوع خواهد يافت كه قلم نسيان بر صحيفهء واقعات شيبك خان و رقم بطلان بر صفحهء حالات عبيد خان خواهد كشيد « 1 » و تا انقراض زمان آثار اين داستان كتابه ايوان نه منظر هفت آسمان خواهد گرديد . غرض كه : بتصور فقط و پندار غلط از راه نروى كه اول مرتبه رعايت حزم و آخر انديشى نكرده عنان عزم بدست غرور دادى « 2 » و به آن اغترار و استكبار لواى عجلت كه فعل شيطان است افراشته بىتحاشى رفتى و بىآنكه بين الجانبين تلاقى دست دهد با آن خوف و اضطرار روان بتعجيل و انفرار « 3 » بازگشتى و ما صدق مصدوقهء كريمهء « لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِراراً وَ لَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْباً » « 4 » گرديدى . الحال انسب آن است و اولى چنان كه بموجب اشارهء « من اورع الحزم امن من سهام الندم » طريقهء وثيقهء حزم و احتياط مرعى دانسته پيش‌بينى و عاقبت انديشى كه مختار اولو الابصار و پسنديده خردمندان فطنت آثار است از دست نگذارى و در مبادى امور خواتيم آن را به نظر عقل و فراست استقصا نمائى و در هر قضيه سيّما آنچه درو هستى ، اقتضاء كلام حكماى تجربت آثار و اقتداء بسخن فضلاى حكمت شعار كنى كه گفته‌اند « التدبير قبل العمل يؤمنك الندم » و بدانى كه اينمعنى بر صفايح الواح روزگار و صحايف اوراق ليل و نهار مرتسم و منقش است كه بسيارى از عقلا و صاحبان فطنت و ذكاء ، قضاياى مشكله و امور معضله را بحسن تدبير و توجه

--> ( 1 ) - هر دو نسخه : خواهيد كشيد ( 2 ) - م : داده ( 3 ) - م : انفراد ( 4 ) - سورهء 18 آيهء 18